Close

30 października 2017

Przeniesienie spółki za granicę: przepis KSH ogranicza unijną swobodę przedsiębiorczości

Obowiązek przeprowadzenia likwidacji spółki przenoszącej siedzibę do innego państwa członkowskiego jest sprzeczny z prawem unijnym.

1. Spółka Polbud z siedzibą w Polsce przeniosła (uchwałą walnego zgromadzenia wspólników) swoją siedzibę do Luksemburga i przekształciła się w spółkę prawa luksemburskiego „Consoil Geotechnik Sàrl”.

W związku z przeniesieniem, spółka wystąpiła do sądu rejestrowego o wykreślenie jej z KRS.

Sąd rejestrowy zażądał (zgodnie z przepisami polskiego kodeksu spółek handlowych) przedłożenia m.in. uchwały wskazującej przechowawcę ksiąg i dokumentów rozwiązanej spółki oraz sprawozdań finansowych podpisanych przez likwidatora.

W ocenie spółki przedłożenie dokumentów nie było konieczne, ponieważ spółka nie ulega rozwiązaniu ani nie dokonano podziału majątku spółki, a przyczyną złożenia wniosku o wykreślenie z KRS było przeniesienie siedziby i kontynuowanie działalności.

W konsekwencji sąd oddalił wniosek i spółka nie została wykreślona z rejestru.

2. W tej sytuacji pojawił się następujący problem prawny: z jednej strony KSH wymaga dla rozwiązania spółki przeprowadzenia jej likwidacji, a z kolei przepisy prawa wspólnotowego i prawa prywatnego międzynarodowego umożliwiają przeniesienie siedziby spółki do innego państwa członkowskiego (zgodnie z wymogami tego państwa) i kontynuowanie działalności.

W ramach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z pytaniem, czy swoboda przedsiębiorczości ma zastosowanie do przeniesienia samej statutowej siedziby spółki utworzonej na mocy prawa jednego państwa członkowskiego na terytorium innego państwa członkowskiego w przypadku przekształcenia jej w spółkę prawa tego innego państwa członkowskiego, któremu to przeniesieniu nie towarzyszy przeniesienie miejsca jej rzeczywistej siedziby oraz , czy polskie uregulowania uzależniające wykreślenie z Krajowego Rejestru Sądowego od rozwiązania spółki po przeprowadzeniu likwidacji są zgodne ze swobodą przedsiębiorczości.

3. TSUE po zbadaniu okoliczności faktycznych i prawnych stwierdził:

  • Unijna swoboda przedsiębiorczości obejmuje prawo spółki do przekształcenia się w spółkę prawa innego państwa członkowskiego.
  • Nie ma znaczenia fakt wykonywania zasadniczej części, a nawet całości swej działalności gospodarczej w pierwszym (pierwotnym) państwie spółki.
  • Okoliczność ustanowienia siedziby spółki w zgodzie z ustawodawstwem państwa członkowskiego w celu korzystania z bardziej dogodnych przepisów sama w sobie nie stanowi nadużycia.
  • Polskie przepisy obligujące do przeprowadzenia likwidacji spółki w przypadku jej transgranicznego przekształcenia stanowią ograniczenie unijnej swobody przedsiębiorczości.
  • Ograniczenia takie mogłyby być uzasadnione co do zasady nadrzędnymi względami interesu ogólnego, takimi jak ochrona interesów wierzycieli, wspólników mniejszościowych i pracowników, ale nie mogą być wprowadzone jako ogólny obowiązek bez względu na rzeczywiste ryzyko naruszenia tych interesów oraz bez możliwości wyboru mniej restrykcyjnych środków mogących chronić te interesy.

(dm)

Źródło: wyrok TSUE w sprawie C-106/16.