Close

13 marca 2020

Koronawirus: bezpieczeństwo i higiena pracy

Jednym z podstawowych praw człowieka jest prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, gwarantowane przez konstytucję, kodeks pracy, jak i prawo europejskie.

Podstawowe obowiązki w zakresie BHP

Pracodawca ma bezwzględny obowiązek ciągłego zapewniania bezpiecznych i higienicznych warunków pracy (dalej: BHP) i ponosi odpowiedzialność za stan BHP, a pracownik jest zobowiązany przestrzegać przepisów, norm i zasad BHP. Ponadto obowiązkiem pracownika jest stosować się do wydawanych (w zakresie BHP) poleceń oraz wskazówek przełożonych i współdziałać z przełożonymi w wypełnianiu obowiązków BHP.

Wprowadzona 8 marca br. tzw. specustawa daje uprawnienia określonym organom administracji rządowej do wydawania decyzji, zaleceń i wytycznych  pracodawcom. Decyzje podlegają natychmiastowemu wykonaniu i w nagłych przypadkach mogą być przekazywane ustnie, co dodatkowo podkreśla znaczenie współdziałania pracownika z pracodawcą w zakresie wypełniania obowiązków BHP.

Wyjątkowo pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy (niezwłocznie zawiadamiając przełożonego), jeżeli warunki pracy nie odpowiadają przepisom BHP i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika. Ponadto, jeżeli powstrzymanie się od wykonywania pracy nie usuwa zagrożenia, pracownik może oddalić się z miejsca zagrożenia.

Należy zaznaczyć również, że pracownik świadomy własnego zakażenia koronawirusem lub posiadający objawy sugerujące chorobę COVID-19, który stawia się do pracy, tym samym narażając innych pracowników na zarażenie, może narażać pracodawcę na straty powstałe z absencji chorobowej innych pracowników.

Warto przypomnieć również o potencjalnej odpowiedzialności karnej: kto, wiedząc, że jest dotknięty chorobą weneryczną lub zakaźną, ciężką chorobą nieuleczalną lub realnie zagrażającą życiu, naraża bezpośrednio inną osobę na zarażenia taką chorobą, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Praca zdalna (telepraca)

Zgodnie z tzw. specustawą związaną z epidemią koronawirusa, pracodawca może polecić wykonywanie pracownikowi (na czas określony) pracy zdalnej. Zgodnie kodeksem pracy, jeżeli praca jest wykonywana w domu pracownika, pracodawca ma prawo przeprowadzić kontrolę w zakresie, m.in. wykonywania pracy oraz bezpieczeństwa i higieny pracy. Kontrolę pracy wykonywanej z domu przeprowadza się za uprzednią pisemną zgodą pracownika. Nieuzasadniona odmowa kontroli, może zostać uznana za nadużycie prawa, co w konsekwencji może być podstawą do wypowiedzenia stosunku pracy przez pracodawcę [1].

Podstawa prawna: konstytucja (Dz.U. z 1997 r. nr 78 poz. 483 ze zm.); kodeks pracy (Dz.U. z 1974 r. nr 24 poz. 141 ze zm.); „Specustawa” (Dz.U. z 2020 r., poz. 374).

[1] L. Florek (red.), „Kodeks pracy. Komentarz”, wyd. VII, komentarz do art. 67(14) KP.